Lọc Túi Không Khí M5 Đến F9: Phân Loại, Vật Liệu Và Ứng Dụng AHU/HVAC

Lọc túi không khí (bag filter) là một trong những loại bộ lọc quan trọng nhất trong hệ thống AHU/HVAC, được sử dụng ở tầng lọc trung cấp và cấp cao. Với các cấp lọc từ M5 đến F9, lọc túi đáp ứng được nhiều yêu cầu chất lượng không khí khác nhau — từ tòa nhà thương mại đến nhà máy dược phẩm và phòng sạch. Bài viết này phân tích chi tiết từng cấp lọc, so sánh hai vật liệu chính là sợi tổng hợp và sợi thủy tinh, đồng thời hướng dẫn lựa chọn phù hợp cho từng ứng dụng.

Lọc Túi Là Gì?

Lọc túi (bag filter hay pocket filter) có cấu tạo gồm nhiều túi lọc hình chữ nhật hoặc hình thang, được gắn trên một tấm mặt trước cứng (header). Thiết kế dạng túi giúp tăng diện tích bề mặt lọc gấp nhiều lần so với lọc dạng tấm phẳng có cùng kích thước, từ đó giảm sức cản không khí (trở lực), kéo dài tuổi thọ và tăng hiệu suất giữ bụi.

Lọc túi thường được lắp ở tầng lọc thứ hai hoặc thứ ba trong AHU, sau tầng lọc thô G3/G4. Tùy cấp lọc, chúng có thể giữ lại các hạt bụi từ cỡ trung bình đến rất mịn, bao gồm bụi đường phố, bào tử nấm mốc, phấn hoa, và một phần vi khuẩn.

Phân Loại Lọc Túi Theo Tiêu Chuẩn ISO 16890 Và EN779

Theo Tiêu Chuẩn EN779

Tiêu chuẩn EN779 phân loại lọc trung cấp theo nhóm M (Medium) và F (Fine) dựa trên hiệu suất lọc hạt 0,4 µm và hiệu suất lọc bụi tổng hợp:

• M5: Hiệu suất lọc hạt 0,4 µm ≥ 40% — lọc bụi trung bình
• M6: Hiệu suất lọc hạt 0,4 µm ≥ 60%
• F7: Hiệu suất lọc hạt 0,4 µm ≥ 80%
• F8: Hiệu suất lọc hạt 0,4 µm ≥ 90%
• F9: Hiệu suất lọc hạt 0,4 µm ≥ 95% — tiệm cận ngưỡng HEPA

Theo Tiêu Chuẩn ISO 16890

Tiêu chuẩn ISO 16890 phân loại lọc khí theo khả năng lọc bụi mịn PM1, PM2.5 và PM10. Giữa cấp EN 779 và cấp ISO 16890 không có quan hệ quy đổi 1–1, vì hai tiêu chuẩn dùng phương pháp thử khác nhau. Bảng dưới là giá trị tham khảo để ước lượng; cấp lọc chính thức của từng sản phẩm phải đọc từ báo cáo thử nghiệm theo ISO 16890.

Điểm quyết định là hiệu suất sau khi xả tĩnh điện. Theo ISO 16890-1 điều 7.3, một phin lọc chỉ được xếp vào nhóm ISO ePM1 khi hiệu suất sau khi xả tĩnh điện (ePM1,min) đạt từ 50% trở lên, và cấp công bố được làm tròn xuống bội số 5%. Vì vậy hai phin lọc cùng dán nhãn F7 vẫn có thể cho kết quả ISO 16890 khác nhau. Khi mua, nên yêu cầu nhà cung cấp nộp báo cáo thử nghiệm theo ISO 16890-4 để có giá trị ePM1,min, không chỉ nhìn cấp lọc ghi trên nhãn.

Việt Nam đã chấp nhận tiêu chuẩn này thành TCVN 12350:2018, gồm 4 phần tương đương ISO 16890-1 đến -4:2016. Trong hồ sơ thầu nên ghi cấp ePM kèm viện dẫn TCVN 12350-1:2018, vì EN 779:2012 đã bị thay thế từ ngày 01/07/2018.

Đọc thêm: ISO 16890 và TCVN 12350: đọc cấp lọc ePM, quy đổi từ F7 và tính chi phí khi nâng cấp lọc AHU — bảng quy đổi đầy đủ, quy tắc ePM1,min theo điều 7.3 và cách tra cấp lọc theo Eurovent 4/23-2022.

Cấp lọc càng cao, kích thước hạt bụi được giữ lại càng nhỏ và hiệu suất lọc càng tốt. Tuy nhiên, trở lực không khí cũng tăng lên theo cấp lọc, đòi hỏi quạt hệ thống có công suất phù hợp.

Màu vật liệu lọc là quy ước riêng của từng nhà sản xuất để phân biệt cấp lọc — giữa các hãng không có bảng màu thống nhất. Luôn đọc nhãn cấp lọc in trên khung.

Hai Vật Liệu Lọc Chính: Sợi Tổng Hợp Vs Sợi Thủy Tinh

Lọc Túi Sợi Tổng Hợp (Synthetic Fiber)

Sợi tổng hợp (polyester, polypropylene hoặc hỗn hợp) là vật liệu được sử dụng phổ biến nhất cho lọc túi hiện đại. Cơ chế lọc kết hợp giữa va chạm quán tính, khuếch tán và hiệu ứng tĩnh điện giúp lọc sợi tổng hợp đạt hiệu suất cao với trở lực thấp.

Ưu điểm của lọc túi sợi tổng hợp:

• Trọng lượng nhẹ, dễ vận chuyển và lắp đặt
• Kháng ẩm tốt, không hút ẩm hay bị mốc trong điều kiện độ ẩm cao
• Trở lực ban đầu thấp, giúp tiết kiệm năng lượng cho quạt
• Khả năng chứa bụi lớn (high dust holding capacity)
• Thân thiện với người lắp đặt, không gây kích ứng da hay đường hô hấp
• Phù hợp cho hầu hết các ứng dụng thương mại và công nghiệp thông thường

Nhược điểm:

• Phần hiệu suất đến từ tĩnh điện giảm dần khi lọc bị ẩm hoặc bám bụi — vì vậy phải so sánh bằng ePM1,min chứ không so hiệu suất ban đầu ghi trên nhãn
• Không phù hợp cho môi trường có dầu mỡ hoặc hóa chất ăn mòn mạnh

Lọc Túi Sợi Thủy Tinh (Fiberglass / Glass Fiber)

Sợi thủy tinh (glass microfiber) là vật liệu lọc cao cấp, có cấu trúc sợi siêu mịn với đường kính từ 0,5 đến vài micromet. Cơ chế lọc chủ yếu dựa trên va chạm quán tính và khuếch tán Brownian, cho phép đạt hiệu suất lọc rất cao ngay cả với hạt bụi siêu mịn.

Ưu điểm của lọc túi sợi thủy tinh:

• Hiệu suất lọc cao và ổn định, không bị suy giảm do ẩm hay tĩnh điện
• Phù hợp cho ứng dụng đòi hỏi độ tin cậy cao như phòng sạch, nhà máy dược phẩm
• Chênh áp tăng chậm hơn theo thời gian, nhờ đó chu kỳ thay lọc dài hơn

Lưu ý về nhiệt độ: cả lọc túi sợi tổng hợp và sợi thủy tinh dùng cho AHU đều có nhiệt độ làm việc tối đa 70°C theo catalogue — chịu nhiệt không phải là điểm khác biệt giữa hai vật liệu. Giới hạn này đến từ khung và keo dán, không phải từ sợi lọc. Những con số chịu nhiệt vài trăm độ C thuộc về dòng lọc nhiệt độ cao chuyên dụng, không áp dụng cho lọc túi AHU.

Nhược điểm:

• Nặng hơn sợi tổng hợp, phức tạp hơn khi lắp đặt
• Giá thành cao hơn đáng kể
• Sợi thủy tinh có thể gây kích ứng da và đường hô hấp nếu tiếp xúc trực tiếp — cần bảo hộ lao động khi lắp đặt và thay thế
• Dễ vỡ nếu bị va đập mạnh trong quá trình vận chuyển

So Sánh Tổng Hợp: Sợi Tổng Hợp Vs Sợi Thủy Tinh

Một hiểu lầm thường gặp: hiệu suất lọc không giảm khi lọc dùng lâu. Bụi bám vào làm khe giữa các sợi hẹp lại nên lọc bắt bụi tốt hơn theo thời gian — thứ tăng lên song song là chênh áp, và chính chênh áp mới là căn cứ quyết định lúc nào phải thay lọc. Cái “suy giảm” mà tiêu chuẩn nói tới chỉ là phần hiệu suất do tĩnh điện của sợi tổng hợp: ISO 16890 bắt buộc đo lại sau khi xả tĩnh điện bằng cồn IPA, và con số đó — ePM1,min — mới là mức hiệu suất nên dùng để so sánh hai chiếc lọc.

Khuyến nghị của ECOFIL: trên thực tế lắp đặt, lọc sợi thủy tinh giữ hiệu suất tốt hơn và chênh áp tăng chậm hơn, nên chu kỳ thay lọc dài hơn dù giá mua ban đầu cao hơn.

Ứng Dụng Của Lọc Túi M5–F9 Trong Hệ Thống AHU/HVAC

M5 Và M6 — Tầng Lọc Trung Cấp Trong HVAC Thương Mại

Lọc túi M5 và M6 phù hợp cho các tòa nhà văn phòng, trung tâm mua sắm, bệnh viện cấp thấp và nhà máy sản xuất phổ thông. Chúng loại bỏ hiệu quả bụi đường phố, phấn hoa, và các hạt PM10, cải thiện đáng kể chất lượng không khí trong không gian có người làm việc và sinh sống.

F7 — Tiêu Chuẩn Phổ Biến Nhất Cho AHU Hiện Đại

F7 là cấp lọc được khuyến nghị cho hầu hết các hệ thống AHU hiện đại theo tiêu chuẩn EN 13779. Lọc túi F7 đạt hiệu suất lọc PM2.5 tốt, phù hợp cho bệnh viện, trường học, văn phòng cao cấp và các công trình có yêu cầu chất lượng không khí cao. Đây là lựa chọn cân bằng tốt nhất giữa hiệu suất lọc, trở lực và tuổi thọ sử dụng.

F8 Và F9 — Tiền Lọc Cho Phòng Sạch Và Y Tế

Trong phòng mổ, ICU và phòng sạch, lọc túi F8, F9 đứng ở tầng lọc thứ hai — làm tiền lọc cho HEPA H13/H14, không phải tầng lọc cuối. Tầng lọc cuối cấp gió vào các khu vực này luôn là HEPA, lắp ngay tại miệng cấp gió. Với hiệu suất lọc PM1 cao, lọc túi giữ lại phần lớn vi khuẩn, bào tử nấm và hạt mang vi sinh vật — nhờ đó HEPA phía sau không bị tắc sớm và giữ được tuổi thọ thiết kế.

Hướng Dẫn Chọn Đúng Cấp Lọc Túi

Khi lựa chọn lọc túi cho hệ thống AHU/HVAC, cần cân nhắc:

• Tiêu chuẩn chất lượng không khí yêu cầu: Văn phòng thông thường dùng M6/F7; phòng mổ và phòng sạch dùng lọc túi F8/F9 ở tầng giữa, còn tầng lọc cuối là HEPA H13/H14
• Ô nhiễm không khí đầu vào: Khu vực ô nhiễm nặng như gần đường cao tốc hay khu công nghiệp cần cấp lọc cao hơn
• Công suất quạt: Cấp lọc cao = trở lực cao; cần đảm bảo quạt đủ công suất
• Vật liệu lọc: Sợi tổng hợp cho ứng dụng phổ thông; sợi thủy tinh cho môi trường khắc nghiệt và yêu cầu độ tin cậy cao

Liên Hệ ECOFIL Để Được Tư Vấn

ECOFIL cung cấp đầy đủ các cấp lọc túi từ M5 đến F9, với cả hai loại vật liệu sợi tổng hợp và sợi thủy tinh, phù hợp cho mọi loại hệ thống AHU/HVAC. Chúng tôi sẵn sàng tư vấn lựa chọn sản phẩm tối ưu dựa trên yêu cầu kỹ thuật và điều kiện vận hành thực tế của từng công trình.

Liên hệ ECOFIL ngay hôm nay:

• Email: info@ecofil.vn
• Hotline: 0939 228 239

Câu hỏi thường gặp

Nên chọn lọc túi sợi tổng hợp hay sợi thủy tinh?

Sợi tổng hợp phù hợp cho ứng dụng thương mại phổ thông, nhẹ và tiết kiệm điện. Sợi thủy tinh giữ hiệu suất tốt hơn theo thời gian và chênh áp tăng chậm hơn nên chu kỳ thay lọc dài hơn, phù hợp cho phòng sạch và dược phẩm dù chi phí ban đầu cao hơn. Riêng về nhiệt độ thì hai vật liệu như nhau: lọc túi AHU của cả hai loại đều có nhiệt độ làm việc tối đa 70°C, nên đây không phải là tiêu chí để chọn giữa chúng.

Cấp lọc F7 khác gì so với F8/F9?

F7 thường đạt ISO ePM1 khoảng 50–75%, là lựa chọn cân bằng phổ biến nhất cho AHU hiện đại. F8 thường đạt ePM1 khoảng 70–85% và F9 đạt trên 85%, nên hai cấp này hay được dùng làm tiền lọc bảo vệ HEPA trong phòng mổ, ICU và phòng sạch. Lọc túi không bao giờ đóng vai trò lọc cuối ở những khu vực đó — tầng cuối phải là HEPA H13/H14. Đây là giá trị tham khảo — cấp chính thức của từng phin lọc phải đọc từ báo cáo thử nghiệm ISO 16890, trong đó ePM1,min (hiệu suất sau khi xả tĩnh điện) là con số quyết định.

Cấp lọc túi cao hơn có ảnh hưởng gì đến hệ thống quạt?

Cấp lọc càng cao thì trở lực không khí càng tăng, đòi hỏi quạt hệ thống phải có công suất phù hợp để duy trì lưu lượng gió thiết kế.